ดอกพุดตานเบิ้ม ๆ ฝีมือนอกขนบของ “ช่างเฉลิม” ที่วัดพระทรง

ดอกพุดตานในป่าหิมพานต์ กลีบดอกซ้อนกันดอกเบิ้ม ๆ ดูประหนึ่ง ดอกกุหลาบ เป็นฝีมือช่างเฉลิม พึ่งแตง ครูช่างปูนปั้น แนวอนุรักษ์ วัย 77 ปีและครูศิลป์ของแผ่นดินประจำปี 2564 ซึ่งช่างทองร่วง เอมโอษฐ ศิลปินแห่งชาติ ยอมรับกับผมว่าฝีมือปูนปั้น “ช่างเฉลิม” ด้านความงามความอ่อนช้อยตามแบบขนบโบราณทำได้งดงามสวยกว่าตนเอง

             ช่างเฉลิม พึ่งแตง มีภูมิลำเนาเดิมที่บ้านเขาสมอระบัง ต.หนองปลา-ไหล อ.เขาย้อย จ.เพชรบุรีครอบครัวประกอบอาชีพเป็นช่างปูนทำโครงสร้างอาคาร “ช่างเฉลิม” สมัยเป็นเด็กเรียนชั้นประถมที่โรงเรียนบ้านเกิด แล้วมาเป็นเด็กวัดพระทรงเพื่อเรียนชั้นมัธยมต้นที่โรงเรียนศึกษาปัญญา ต่อชั้นมัธยมปลายที่โรงเรียนอรุณประดิษฐ จบแล้วกลับมาบ้านเขาสมอระบังเพราะมีครอบครัว พออายุ 20 ปี ไปเป็นลูกมือช่างห่งคนหนองไม้เหลือง ทำงานปูนปั้นโบสถ์วัดหนองปลาไหลใกล้ ๆ บ้าน โดยช่างห่งบ้านหนองไม้เหลือง หัดให้ปั้นปูนครั้งที่ซุ้มประตูหลังโบสถ์ด้านซ้าย นับว่าเป็นผลงานชิ้นแรกขณะอายุเพียง 20 ปีแต่มีครอบครัวแล้ว ต่อมา “ช่างห่ง” เห็นว่าทำงานได้เป็นเร็วจึงมอบให้ “ช่างเฉลิม” รับงานปูนปั้นโบสถ์วัดหนองปลาไหลทั้งหลัง

             ผลงานปูนปั้น ช่างเฉลิม พึ่งแตง” เป็นที่ยอมรับกันว่าเป็นชิ้นงาน ตามขนบธรรมเนียมตามแบบแผน

             ปฏิเสธมิได้ว่าคนเราทุกคนมีความเป็นมนุษย์ปุถุชน ช่างเฉลิม ก็เช่นกัน ผมพบว่าผลงานปูนปั้นที่เห็นความเป็นมนุษย์ที่นอกขนบของ ช่างเฉลิม คือปูนปั้นกินรี กินนร ดอกพุดตานชนิดเบิ้ม ๆ ที่ปรากฏร่วมกับปูนปั้นภาพจับรามเกียรติ์

            “ปั้นกินรี กินนร และดอกพุดตานไว้ที่มณฑป พระสุวรรณมุนี (หลวงพ่อมี ตราภูมิ) เพื่อพักสายตาจากลวดลายกนกและภาพจับเรื่องรามเกียรติ์ที่คนดูอาจเบื่อ

             ตัวกินรีกินนร เป็นสัตว์อยู่ในป่าหิมพานต์

             ปั้นลายเถาและดอกพุดตานประกอบให้ดอกใหญ่ต่างจากดอกพุดตานที่เคย ทำ ผมปั้นตัวกินรีกินนรเป็นภาพสมพาส (หัวเราะ) ตอนนั้นกำลังวัยฉกรรจ์

             “ช่างเฉลิม” เป็นช่างที่เรียบง่าย ผลงานสวยงามตามจารีตแบบโบราณไม่ว่าศิลปะยุคไหน ๆ ทำได้ตามแบบ

             ดอกพุดตานตามแนวขนบประเพณีคือดอกแบน ๆ ไม่ซ้อนกลีบ เขียนหรือปั้นดอกพุดตานเป็นส่วนประกอบให้ดูมีอะไร ๆ เท่านั้นเพราะมิใช่ตัวประธานหลักของภาพ ทว่าพุดตานดอกเบิ้ม ๆ ที่มณฑป “หลวงพ่อมี” วัดพระทรง ในจินตนาการคืออยู่ในป่าหิมพานต์กับกินรี กินนร ดอกพุดตานจึงใหญ่เบิ้มมีกลีบดอกซอกซ้อน ดอกเด่นชัดแปลกตาจนต้องรำพึงในใจว่าดอกพุดตานหรือดอกกุหลาบกันแน่ ช่างเมืองเพชรทุกรุ่น ทุกนามทราบดีว่าอัตลักษณ์ “ช่างเฉลิม” คือแนวอนุรักษ์อยู่ในกรอบ ทว่าดอกพุดตานเบิ้ม ๆ ที่วัดพระทรงนั้น ต่างไปจากแบบดั้งเดิม จึงน่าจะเป็นผลงานปูนปั้นนอกขนบชิ้นแรกชิ้นเดียวของ ช่างเฉลิม พึ่งแตง ครูศิลป์ของแผ่นดิน พ.ศ. 2564 … สมควรไปทัศนาครับ

error: ขอสงวนสิทธิ์ ในการคัดลอกบทความ !!