“ที่นาหลวง.. เมืองเพ็ชร์บุรี” สถานที่เคยมีพิธีแรกนาขวัญในครั้งอดีต

 “ที่นาหลวง.. เมืองเพ็ชร์บุรี” สถานที่เคยมีพิธีแรกนาขวัญในครั้งอดีต

          หวนย้อนไปเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2401 ครั้ง พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ทรงเสด็จประพาสที่เมืองเพชรบุรีเพื่อทอดพระเนตรการบูรณะพระเจดีย์ฐานและพระพุทธรูปโบราณในถ้ำเขาหลวง พระองค์ก็ทรงมีพระราชดำริที่จะสร้างพระราชวังนอกพระนครขึ้นบน “เขาพระนอน”หรือ “เขาสมน” เพื่อเป็นพระราชวังประจำรัชกาลในหัวเมือง และใช้เป็นสถานที่รับรองแขกบ้านแขกเมือง

          ในปี 2402 โปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ (ช่วงบุนนาค) เป็นแม่กองก่อสร้างพระราชวังบนภูเขาแห่งนี้จนสำเร็จเรียบร้อยเมื่อปี 2403 และทรงโปรดเกล้าฯให้เรียกว่าพระราชวังแห่งนี้ว่า  “นครเขา” ต่อมาเปลี่ยนเป็น “เขามหาสวรรค์” และ “พระนครคีรี” แต่ชาวบ้านเรียกว่า “เขาวัง”

          ต่อมาพระองค์ได้ทรงนำวิทยาการจากยุโรปที่ทันสมัยหลายอย่างมาใช้ ณ ภูมิสถานแห่งนี้ โดยโปรดเกล้าฯ ให้ตัดถนนราชวิถี ถนนคีรีรัถยาตัดผ่านทุ่งนาเสมือนถนนในพระนครที่มีอยู่รอบพระราชวังหลวง ให้วางท่อประปาส่งน้ำจากแม่น้ำเพชรบุรีไปยังบ่อพักกลมใหญ่ที่อยู่ติดกับถนนคีรีรัถยาตรงข้ามประตูหน้าเขาวัง อีกทั้งวางรางเหล็กบนถนนขนานไปกับคลองต้นประดู่ เพื่อใช้สำหรับล้อเลื่อนขนวัสดุก่อสร้างที่ขนขึ้นจากท่าน้ำนำไปใช้บนเขาวัง

          นอกจากนี้ในหลวงรัชกาลที่ 4 ยังโปรดเกล้าฯให้ข้าหลวงนำพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์เป็นเงิน 14 ชั่ง 19 ตำลึง 3 สลึง 1 เฟือง หรือ 1,196 บาท 81 สตางค์ ไปซื้อที่นาจากราษฎรที่ทุ่งเขาพนมขวด มีอาณาเขตกว้างขวางตั้งแต่ฝั่งขวาของถนนพระราชวิถี จากแม่น้ำเพชรบุรีไปยังเขาวัง แล้ววกเลี้ยวไปทางทิศเหนือทางด้านขวามือแนวถนนคีรีรัถยา ถึงวัดถ้ำแกลบ เชิงเขาหลวง ส่วนทางทิศตะวันออกนั้น คือฝั่งขวาตามแนวทางเกวียนเดิม มาจรดด้านหลังกองพันทหารราบที่ 45 จังหวัดเพชรบุรี (ปัจจุบันคือกองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 11 รักษาพระองค์) รวมได้เนื้อที่จำนวน 714 ไร่ 2 งาน อีกส่วนหนึ่งเป็นของหลวง ครอบคลุมพื้นที่รวมเป็นเนื้อที่ประมาณ 1,000 ไร่ และมีพระราชประสงค์ให้ใช้เป็นนาหลวง ลานนวดข้าวหลวง ศูนย์ส่งเสริมการทำนา ดุจดังทุ่งพระเมรุหรือสนามหลวงในกรุงเทพฯ ที่มีทุ่งนาอยู่ติดกับวังในสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์             

          ภายหลังได้ที่นาตามพระราชประสงค์แล้ว ต่อมาปี 2403 รัชกาลที่ 4 ทรงฟื้นฟูประเพณีโบราณเกี่ยวกับการบำรุงขวัญ และเป็นกำลังใจสำหรับอาชีพการทำนาของราษฎร ได้โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ย้ายสถานที่การจัดพิธีแรกนา ซึ่งเดิมชาวเมืองเพชรบุรีเคยจัดที่ทุ่งนาวัดแรก ต.ท่าราบ อ.เมืองเพชรบุรี ให้นำมาประกอบพิธีแรกนา ณ ทุ่งเขาพนมขวด(ปัจจุบันอยู่ในเขตพื้นที่ รพ.พระจอมเกล้าฯ) เมื่อเดือน 6 ปีวอก โทศก เป็นครั้งแรก โดยพระองค์ทรงเสด็จเป็นองค์ประธานในพิธี และมีพระเพชรพิไสยศรีสวัสดิ์ (ท่วมบุนนาค) ทำหน้าที่เป็นพระยาแรกนา

          “ครั้งนั้นพระยาเพชรบุรีทำพิธีแรกนาจับหางไถ(หางยาม) บ่ายหน้าแรกนาไปตามทิศที่โหรหลวงกำหนด พระสงฆ์เจ็ดรูปเจริญชัยมงคลคาถาจนเสร็จพิธี โดยมีชาวนาเพชรบุรีที่เดินทางมาเฝ้าดูพิธีกันเป็นจำนวนมาก ได้กรูเข้ามาเก็บพันธุ์ข้าวไปเพื่อเป็นสิริมงคลแก่อาชีพทำนา

          พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จเป็นองค์ประธานพิธีแรกนาที่ทุ่งนาเขาพนมมาจนถึงปี 2408 ต่อมาทรงโปรดเกล้าฯให้กรมนาเป็นประธานประกอบพิธีแรกนา และโปรดเกล้าฯให้พระยาเพชรบุรีเป็นพระยาแรกนาดังเดิม กระทั่งได้เลิกพิธีแรกนาเมื่อประมาณปี  2453

          “สมัยนั้นทุ่งนาหลวงบริเวณหน้าเขาวัง ในช่วงเทศกาลตรุษสงกรานต์จะเต็มไปด้วยผู้คนที่มาเที่ยวดูการละเล่นต่างๆ รวมถึงบริเวณทุ่งนาหน้าศาลากลางจังหวัดเพชรบุรี ยังใช้เป็นสถานที่ยิงโคมในงานฉลองรัฐธรรมนูญ และกิจกรรมอื่นๆอีกมากมาย

          ปัจจุบันที่นาหลวงแห่งนี้ เป็นที่ตั้งอุทยานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระนครคีรี โรงเรียนเบญจมวเทพอุทิศฯ โรงพยาบาลพระจอมเกล้าฯ สถานีรถไฟเพชรบุรี สนามกีฬาจังหวัดเพชรบุรี (สนามกีฬาดอนคาน) วิทยาลัยอาชีวศึกษาเพชรบุรีฯลฯ

ทีมข่าวเพชรภูมิ:รายงาน