ผศ.ดร.ณัชชานุข พิชิตธนารัตน์ มองเลือกตั้ง อบต. ปี 64 กติกาใหม่ลด ส.อบต.เหลือหมู่บ้านละ 1 คน คนรุ่นใหม่เสนอตัว-หวัง กกต.คุมเข้มซื้อเสียง

ผศ.ดร.ณัชชานุช พิชิตธนารัตน์
อาจารย์มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี

หลังจาก คสช. ยึดอำนาจจากรัฐบาลเมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม 2557 ผลของการรัฐประหารทำให้สิทธิทางการเมือง รวมถึงกระบวนการเลือกตั้งซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการปกครองระบอบประชาธิปไตยต้องหยุดชะงักขาดช่วงลงเป็นระยะเวลานานหลายปี เพิ่งจัดให้มีการเลือกตั้งสมาชิกผู้แทน-ราษฎรไปเมื่อปี พ.ศ. 2562 จากนั้นเป็นการเลือกตั้ง อบจ. การเลือกตั้งเทศบาลตามลำดับ กระทั่งปลายปีนี้คือวันอาทิตย์ที่ 28 พฤศจิกายน 2564 คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) กำหนดให้เป็นวันลงคะแนนเลือกตั้ง “นายก อบต.” และ “สมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนตำบล” (ส.อบต.) ถือได้ว่าเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ใกล้ชิดกับประชาชนมากที่สุด และมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในการให้ประชาชนได้มีโอกาสบริหารจัดการท้องถิ่นของตนเองตามแนวทางการกระจายอำนาจให้กับท้องถิ่น

          การเลือกตั้ง “นายก” และ “สมาชิก อบต.” ครั้งนี้เป็นการเลือกตั้งพร้อมกันทั้งประเทศ รวมถึงจังหวัดเพชรบุรีจะมีความสำคัญอย่างไร ทีมข่าวเพชรภูมิสัมภาษณ์ “ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ณัชชานุช พิชิตธนารัตน์” อาจารย์ประจำสาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี เป็นผู้ที่ศึกษาวิจัยการเมืองการปกครองท้องถิ่น ว่ามองการเลือกตั้ง อบต.ปี 2564 ไว้อย่างไร

: การเลือกตั้ง อบต. ครั้งนี้ มีการแข่งขันกันมากน้อยเพียงใด

          การเลือกตั้งนายก อบต. และสมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบลในพื้นที่จังหวัดเพชรบุรีที่จะมีขึ้นในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายนนี้ เชื่อมั่นว่าจะมีการแข่งขันกันสูงมาก ทั้งในส่วนของนายกองค์การบริหารส่วนตำบล และสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนตำบล หรือ “ส.อบต.” โดยในส่วนของ ส.อบต.นั้น หลังจากพระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล ฉบับแก้ไข พ.ศ. 2562 กำหนดให้จำนวนสมาชิก อบต. จากหมู่บ้านละ 2 คน ลดลงเหลือเพียงหมู่บ้านละ 1 คน และมีจำนวนสมาชิกสภา อบต. ไม่น้อยกว่า 6 คน โดยกำหนดให้เขตหมู่บ้านเป็นเขตเลือกตั้ง เป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้การเลือกตั้ง อบต. ครั้งนี้มีการแข่งขันกันอย่างมาก โดยเฉพาะในระดับหมู่บ้าน จากเดิมที่มีจำนวนสมาชิก อบต. หมู่บ้านละ 2 คน ลดลงเหลือเพียงคนเดียว นอกจากต้องแข่งขันกันเองแล้ว ยังต้องแข่งขันกับผู้สมัครหน้าใหม่อีก กรณีนี้บางแห่งอาจจะมีการเจรจาต่อรอง เพื่อเปิดโอกาสให้อีกฝ่ายหนึ่งก็เป็นไปได้

          เหตุผลหนึ่งที่บาง อบต. ไม่ปรับตัวเองยกฐานะเป็นเทศบาลตำบล ทั้งที่จำนวนประชากรในพื้นที่ถึงเกณฑ์และมีศักยภาพในการบริหารจัดงานองค์กร เนื่องจากส่งผลกระทบต่อจำนวนสมาชิกสภาที่ลดลง กรณีตำบลหนึ่งมีจำนวน 14-15 หมู่บ้าน จำนวนสมาชิกจะอยู่ที่ 28-30 คน แต่ถ้าปรับเป็นเทศบาลตำบล จะเหลือเขตเลือกตั้งเพียง 2 เขต ๆ ละ 6 คน รวม 12 คน จำนวนสมาชิกลดลงครึ่งต่อครึ่ง ทำให้การแข่งขันเพิ่มสูงขึ้น ส่วนการเลือกตั้งในตำแหน่งนายก อบต. นอกจากนายก อบต.คนเดิม ที่เชื่อว่าจะลงสมัครรับเลือกตั้ง บรรดาผู้สมัคร ส.อบจ.เพชรบุรีที่พลาดหวังไปเมื่อปีที่แล้ว เชื่อว่าบางคนจะลงสมัครชิงชัยเก้าอี้นายก อบต. เช่นเดียวกัน

: ช่วงเวลายาวนานที่ไม่มีการเลือกตั้งท้องถิ่น จะทำให้ผู้สมัครที่เป็นอดีตนายก อบต. หรืออดีตสมาชิก อบต. ได้เปรียบคู่แข่งในการเลือกตั้งครั้งนี้หรือไม่

          เป็นเรื่องปกติของคนที่ลงสมัครเลือกตั้งทุกคนก็คิดว่าตัวเองมีสิทธิได้รับการรับเลือก แม้ที่ผ่านมา กกต. จะไม่ได้กำหนดวันเลือกตั้งที่ชัดเจน แต่ทุกคนที่จะสมัครลงรับเลือกตั้งก็เดินหน้าหาเสียงมาโดยตลอด เนื่องจากพื้นที่ระดับตำบล แต่ละหมู่บ้านไม่กว้างไกลนัก ประชากรก็ไม่ได้มาก สามารถหาเสียงได้ตลอด กกต.ประกาศเลือกตั้งวันไหน กลุ่มคนเหล่านี้ก็พร้อมที่จะลงแข่งขัน เพราะก่อนหน้านี้มีกำหนดจะเลือกตั้ง อบต. ตั้งแต่ในช่วงเดือนมิถุนายน หลังจากเลือกตั้งเทศบาล แต่มาติดสถานการณ์แพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ทำให้เลื่อนการเลือกตั้งมาปลายปี

: มองอย่างไรหากพรรคการเมือง รวมถึงนักการเมืองระดับชาติจะเข้ามามีส่วนร่วมในการเลือกตั้งท้องถิ่น

          การเลือกตั้งท้องถิ่นแบ่งออกเป็น 2 ระดับ ระดับบนคือการเลือกตั้ง อบจ. ส่วนระดับล่างคือการเลือกตั้งเทศบาล และ อบต. เป็นที่ทราบกันว่าการสนับสนุนของนักการเมืองระดับบน รวมไปถึงนักการเมืองระดับ ส.ส. ทั้งเรื่องการหาเสียง การสนับสนุนทีมหัวคะแนน รวมถึงสนับสนุนปัจจัยในการหาเสียง ล้วนแล้วมีผลต่อการเลือกตั้งในระดับล่างแทบทั้งสิ้น เพียงแต่รู้เป็นการภายในไม่เปิดเผยชนิดออกหน้าออกตา กรณีตัวอย่างพรรคการเมืองระดับชาติอย่างพรรคก้าวไกล
มีนโยบายขับเคลื่อนการเมืองระดับท้องถิ่น ข้อดีของการเลือกตั้งระดับท้องถิ่นสามารถสะท้อนความต้องการของคนในพื้นที่ไปสู่การเมืองในสภาได้ แต่ทั้งนี้นักการเมืองระดับชาติจะมาแสดงตัวให้การสนับสนุนผู้สมัครคนใดคนหนึ่งไม่ได้ ยังเป็นเรื่องที่ผิดกฎหมาย

: อะไรคือปรากฏการณ์ที่จะเกิดขึ้นในการเลือกตั้ง อบต. ครั้งนี้

          ที่น่าจับตามองในการเลือกตั้ง อบต. ในครั้งนี้ จะเห็นคนรุ่นใหม่เสนอตัวลงสมัครรับการเลือกตั้งกันมากขึ้นทั้งตำแหน่งนายก และสมาชิก อบต. เท่าที่ทราบมีลูกศิษย์ลูกหาที่สำเร็จการศึกษาโทรศัพท์ขอคำปรึกษาในเรื่องที่จะลงสมัคร อบต. กันหลายคน แต่เนื่องจาก พ.ร.บ.การเลือกตั้ง อบต. ฉบับใหม่นี้กำหนดคุณสมบัติผู้สมัครนายก อบต. ต้องมีอายุไม่น้อยกว่า 35 ปี บางคนแม้อายุถึง แต่บารมียังไม่มากพอก็อาจจะลงสมัครสมาชิก อบต. แต่เชื่อมั่นว่าคนรุ่นใหม่ จะเป็นสีสันในการเลือกตั้งครั้งนี้ แม้ว่าจะไม่ได้รับการเลือกตั้ง แต่เป็นการหาเสียงเพื่อปูทางไปสู่การเลือกตั้งครั้งต่อไป เพราะบางหมู่บ้านอาจจะมีการเลือกตั้งผู้ใหญ่บ้านในเร็ว ๆ นี้ การเปิดตัวในการเลือกตั้ง อบต. เหมือนเป็นการแนะนำให้ชาวบ้านได้รู้จัก ประกอบกับในสถานการณ์โควิดแบบนี้ทำให้คนกลับมาอยู่บ้านเกิดมากขึ้น คนรุ่นใหม่เริ่มตื่นตัวกับการเลือกตั้งท้องถิ่น อยากนำความรู้ ความสามารถ นำสิ่งใหม่มาพัฒนาท้องถิ่นของตนเอง รวมทั้งการเลือกตั้ง อบต. เป็นการเลือกตั้งระดับเขตหมู่บ้าน ต้นทุนที่ใช้ในการหาเสียงไม่ได้สูงมากนัก เป็นการปูทางสำหรับคนที่สนใจการเมืองท้องถิ่น

: ปัจจัยใดบ้างที่ทำให้ผู้สมัครนายก อบต. และสมาชิก อบต. ชนะการเลือกตั้งครั้งนี้

          จะชนะการเลือกตั้งได้ขึ้นอยู่หลายปัจจัย ทั้งเรื่องของผลงานที่ผ่านมา การยอมรับของคนในตำบลในหมู่บ้าน แต่ก็ไม่ใช่ตัวชี้วัดทั้งหมด เพราะการเลือกตั้งเทศบาลเมืองและเทศบาลตำบลครั้งที่ผ่านมา มีบางแห่งที่ผู้สมัครหน้าใหม่สามารถล้มแชมป์เก่าได้ การดำรงตำแหน่งเป็นระยะเวลายาวนานก็ไม่ใช่เป็นข้อได้เปรียบกว่าผู้สมัครหน้าใหม่คนอื่น ๆ ต้องเข้าใจว่าการเลือกตั้ง อบต. ที่มีมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2538 นักการเมืองบางคนผูกขาดกับตำแหน่งนายก อบต. มากว่า 20 ปี เกือบ 30 ปีก็มี ส่วนการเลือกตั้งครั้งนี้จะมีการล้มช้างหรือไม่ก็ยังไม่แน่ใจ ประชาชนเท่านั้นจะเป็นผู้ตัดสิน อำนาจการลงคะแนนอยู่ในมือของทุกคน

: มองบทบาท กกต. กับการเลือกตั้งครั้งนี้ไว้อย่างไร

          การเลือกตั้ง อบต. ครั้งนี้ เป็นการเลือกตั้งครั้งใหญ่ที่จัดขึ้นพร้อมกันทั้งจังหวัดเพชรบุรี สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งจังหวัดเพชรบุรีต้องทำงานหนักภายใต้สถานการณ์โควิด-19 สิ่งที่ยืนยันได้คือ ถ้ามีการเลือกตั้งจะต้องมีการซื้อเสียง แต่คงบอกไม่ได้ว่า คนไหนซื้อเสียง คนไหนไม่ซื้อ เป็นหน้าที่ของ กกต. และ กกต.ก็รู้เรื่องนี้ดี สังคมคาดหวังว่า กกต.จะทำหน้าที่อย่างไรให้การซื้อเสียงเกิดขึ้นน้อยที่สุด เพราะว่าปัจจัยในการซื้อเสียงมีผลต่อการแพ้ชนะกันอย่างมาก โดยเฉพาะในการเลือกตั้ง อบต. จำนวนเงินที่ใช้ในการซื้อเสียงจะสูงมาก ไม่เหมือนกับการเลือกตั้งระดับประเทศที่มีจำนวนประชากรและพื้นที่เขตเลือกตั้งที่ใหญ่กว่า กรณีถ้ามีการใช้เงินซื้อเสียง ค่าเฉลี่ยจำนวนเงินในการซื้อเสียงระดับท้องถิ่นจะสูงกว่าระดับชาติ การเลือกตั้งท้องถิ่นครั้งที่ผ่านมาในพื้นที่ที่มีการแข่งขันสูง มีการให้เงินมากถึง 3,500 บาทต่อคน เทคนิคการซื้อเสียงในปัจจุบันไม่ได้ทำกันช่วงก่อนการเลือกตั้ง แต่มีการเตรียมการมาก่อนหน้าและค่อนข้างรัดกุม รวมถึงอาจมีการสัญญาว่าจะให้ผลตอบแทนถ้าหากชนะการเลือกตั้ง เช่น จะจ่ายค่าน้ำให้ทั้งหมู่บ้านก็มี

          อย่าลืมว่าการเลือกตั้งระดับหมู่บ้านเป็นการนับคะแนนที่หน่วยเลือกตั้ง จำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งไม่ได้มาก อยู่ในระดับหลักร้อย ผู้สมัครที่ใช้เงินซื้อเสียงย่อมรู้ว่าจะต้องซื้อจำนวนเท่าไร เมื่อลงทุนจ่ายเงินซื้อเสียง ผลคะแนนที่ได้ออกมาตรงกันหรือไม่ เพราะรู้ว่าจ่ายเงินให้ใครบ้าง สุดท้ายคนดีที่ไม่คิดจะซื้อเสียงก็ต้องใช้เงินซื้อเสียง เพราะระบบการเลือกตั้งแบบที่เป็นอยู่ ทำให้คนดีหรือคนไม่ดี ก็ต้องใช้เงินในการซื้อเสียง เป็นเรื่องที่ยากมากที่การเลือกตั้งแต่ละครั้งจะไม่มีการซื้อเสียง

: สุดท้ายขอให้อาจารย์กล่าวอะไรถึงพี่น้องประชาชนที่มีสิทธิในการเลือกตั้ง อบต. ที่จะถึงนี้

                การเลือกตั้ง อบต. ครั้งนี้ประชาชนคนเพชรบุรีจะให้ความสนใจไปใช้สิทธิใช้เสียงในการเลือกตั้งกันเป็นจำนวนมาก เนื่องจากการเลือกตั้ง อบต. เป็นเรื่องใกล้ตัว ทุกคนอยากเห็นตำบลและหมู่บ้านของตนเองได้รับการพัฒนาที่ดีขึ้น ปัจจุบันการเข้าถึงสวัสดิการพื้นฐานของรัฐต่าง ๆ ล้วนต้องผ่านกระบวนการทำงานของ อบต. รวมถึงนโยบายงบประมาณต่าง ๆ ที่เข้ามาสู่ อบต. เพิ่มมากขึ้น ดังนั้นนอกจากเลือกคนดีเข้ามาทำงาน ขอให้พิจารณาถึงนโยบายและวิสัยทัศน์ของบุคคลที่จะเข้ามาทำหน้าที่นายก อบต. หรือสมาชิก อบต. ในการพัฒนาท้องถิ่นให้เกิดคุณภาพและประโยชน์สูงสุดคุ้มค่ากับงบประมาณอย่างแท้จริง

error: ขอสงวนสิทธิ์ ในการคัดลอกบทความ !!