พบภาษาธรรมล้านนาอายุ 100 ปี ที่พระวิหารหลวง “พระสิทธาตุออกบวช”

ปฏิเสธมิได้ว่า วัดมหาธาตุฯ พระอารามหลวง จ.เพชรบุรี ประหนึ่งห้องสมุดประชาชนกายภาพภายนอกของวัดเชิงประจักษ์จะได้เห็นปริศนาธรรม องค์ความรู้สรรพวิชาด้านต่าง ๆ ซ่อนอยู่ในงานพุทธศิลป์ งานศิลปะปูนปั้น ภาพเขียน ภาพพระบฏ จิตรกรรมฝาผนังและอื่น ๆ

             เอาความรู้เฉพาะภาพจิตรกรรมฝาผนังในพระวิหารหลวง ที่ซึ่งประดิษฐานพระธรรมจักร พระทรงเครื่องและหลวงพ่อศักดิ์สิทธิ์ เพียงประการเดียว เรียนรู้นานเป็นปีก็ยากจะจบสิ้น

             ตั้งใจมาดูภาพเขียนในพระวิหารหลวง วัดมหาธาตุฯ พระอารามหลวง หลายครั้งหลายวาระแต่ละครั้งได้ความรู้และได้ประเด็นไขความรู้ใหม่ ๆ เพิ่มขึ้น ถ้าพิจารณาค่อย ๆ ดูทีละภาพ ไม่รีบร้อนละสายตาไปดูภาพอื่นที่ทำท่าเอื้อนเอ่ยเชิญชวนให้ผละสายตาไปนั้น ต้องตั้งสติไว้ว่าอย่าเพิ่ง

             ความรู้ใหม่ ๆ เกิดขึ้นเพราะปักสายตาไปพบตัวอักษรเลือนลางเขียนไว้ในปากของพระราหู จึงใช้กล้องมือถือถ่าย ปรากฏข้อความดังนี้

             “เรื่องพระสิทธาตุออกบวช นายเลิศ พ่วงพระเดช เขียนและสร้าง อุทิศให้อาจารย์พระอุปัชฌาย์ (ฤทธิ์)”

             อันที่จริงเคยเห็นข้อความนี้มานานหลายปีแล้ว แต่ไม่รู้สึกอะไรเพราะขาดการสังเกตทางภาษา ภาพเขียนหลายภาพได้เห็นมานานแต่รู้ไม่หมด ไม่ถ่องแท้ ไม่เกิดความรู้ใหม่เพราะขาดปัญญา แต่คราวนี้ตั้งใจมากจึงทำให้เกิดความสงสัยคำว่า “พระสิทธาตุออกบวช”

             ผมศึกษาประวัติและผลงานครูเลิศ พ่วงพระเดช มาพอสมควรจึงเชื่อมั่นคำว่า “พระสิทธาตุออกบวช” ต้องเป็นคำเป็นภาษาที่ลึกซึ้ง ซึ่งน่าจะหมายถึง เจ้าชายสิทธัตถะ พระนามพระพุทธเจ้าก่อนออกบวชนั่นเอง อย่างไรก็ดีความไม่กว้างขวางในความรู้ ไม่เคยได้ยินหรือพบคำนี้ที่ใดมาก่อนว่าเป็นนามของ เจ้าชายสิทธัตถะ อีกนามหนึ่ง

             จึงขอความรู้และสอบถาม “พระสิทธาตุออกบวช” คือ นามเจ้าชายสิทธัตถะ เคยพบเห็นในพระคัมภีร์ใดบ้างหรือไม่ กับพระครูปลัด-สุวัฒนพรมคุณ (มหาถวิล ปธ. เจ้าอาวาสวัดพลับพลาชัย และพระราช-เมธากรกวี เจ้าคณะภาค 12-13 (ธรรมยุต) ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสนาม-พราหมณ์ พระคุณเจ้าทั้งสองรูปดูจากบริบทภาพเขียนและตัวอักษรกล่าวพ้องกันว่าคือเจ้าชายสิทธัตถะ ทว่าไม่เคยพบว่าคำว่า “พระสิทธาตุ”  อยู่ในตำราเล่มใด

             อันที่จริงก่อนที่จะขอความรู้จากพระสังฆาธิการดังกล่าว ได้สอบถามกูเกิ้ลโดยพิมพ์คำว่า “พระสิทธาตุ” แต่ไม่พบคำตอบ เมื่อพิมพ์ใหม่ว่า “พระสิทธาตุออกบวช” ได้คำตอบโดยเพจเสียงธรรม ระบุว่า “กาพย์ธรรมเรื่องสิทธาตุออกบวช (สิทธัตถะออกบวช) หรืออีกชื่อเรียกว่ากาพย์ปิมปา (พิมพา)”

             คำว่า “พระสิทธาตุออกบวช” ที่ครูเลิศ พ่วงพระเดช เขียนไว้ราว พ.ศ. 2464 เป็นภาษาธรรมล้านนา ปรากฏอยู่ในกาพย์ปิมปา ซึ่งพระภิกษุสงฆ์ล้านนานิยมใช้เทศนานั้นเอง

             “พระสิทธาตุออกบวช” เป็นภาษาธรรมล้านนามาปรากฏอยู่ในพระวิหาร วัดมหาธาตุฯ พระอารามหลวง ถึง พ.ศ. 2464 รวมเวลาได้ 100 ปีพอดี สมควรศึกษาเพิ่มเติม เมื่อ 100 ปีก่อน ครูเลิศ พ่วงพระเดช รู้ภาษาธรรมล้านนาได้อย่างไร จากที่ใด อะไรเป็นแรงบันดาลใจ ให้ใช้ภาษาธรรมล้านนากับเมืองเพชรบุรี แปลกที่ท่านไม่ใช้คำที่คนเมืองเพชรคุ้นเคย เจ้าชายสิทธัตถะออกบวชหรือมหาภิเนษกรมณ์

             กราบ “พระสิทธาตุ” ภาษาธรรมล้านนาในคัมภีร์ปิมปา

                กราบครูเลิศ พ่วงพระเดช

error: ขอสงวนสิทธิ์ ในการคัดลอกบทความ !!