บอกเล่าเก้าสิบ ๑ มิ.ย. ๖๔

ลาวบ้านลาด

สำรับไหว้ผีลาวที่บ้านละหานใหญ่ มีแกงเนื้อและข้าวเหนียวห่อด้วย

แสนประเสริฐ ปานเนียม

                บ้านลาดมีลาวโซ่งอยู่มากที่ตำบลห้วยข้องและตำบลใกล้เคียง​ ลาวโซ่งกลุ่มนี้น่าจะเคลื่อนย้ายมาจากทางหนองปรง​ ห้วยท่าช้าง​ และบ้านกวย โดยยึดแนวเขาแด่นเป็นที่ตั้ง

                แต่ยังมีคนบ้านลาดอีกหลายตำบลที่สืบตระกูลนับถือผีลาวที่ไม่ใช่ลาวโซ่ง​

                แม้คนบ้านลาดส่วนใหญ่จะเข้าใจว่าตัวเป็นไทยแท้พื้นถิ่นดั้งเดิม​ แต่ในประเพณีพิธีกรรมหลายพิธีบ่งบอกว่า​ ในรอบร้อยปี​ หรือสองร้อย​สามร้อยปี​ ที่ผ่านมานี้​ มีกลุ่มชาติพันธุ์​ต่าง ๆ เข้ามาผสมปนเป​ แล้วทิ้งร่องรอยทางชาติพันธุ์​ไว้ในพิธีกรรม

                จีนปรากฏชัดที่ศาลก๋งในเรือนไทยหลายหลัง​ บรรพบุรุษ​ฝ่ายเขมรยังได้รับการเซ่นไหว้ในเดือนสามของทุกปีในแถบตำบลถ้ำรงค์

                ส่วนผีลาว​ นั้นปรากฏชัดเจนในรูปของจอกสีเงินมีผ้าขาวพับใส่หรือคลุมไว้อีกหนึ่งผืน​ โดยแยกหิ้งหอจากผีเรือนอย่างชัดเจน​ ในเรือนที่มีทั้งผีเรือน (ไทย)​ และผีลาว

                เคยสอบถามคนเก่า ๆ​ ก็ได้ความไม่ชัดว่าผีลาวที่นับถือกันนี้เป็นลาวอะไร​ จะเป็นลาวโซ่งหรือไม่ท่านก็ไม่ยืนยัน​ เพียงแต่เล่าว่านับถือสืบกันมาแต่โบราณ​

                ครั้นไปดูในกะล้อห่องของลาวโซ่งปรากฏว่าการนับถือผีบรรพบุรุษก็ไม่ได้อยู่ในรูปแบบ​จอกขาวจอกเงินแบบนี้​ และลาวโซ่งนั้นมีพิธีเสนเรือนไหว้ผีบรรพบุรุษ​ชัดเจน

​                ถึงเดือนหกตามประเพณีพื้นบ้านลาดตั้งสำรับบูชาภูมิที่​ ผีเรือน​ ก็ต้องมีสำรับให้ผีลาวด้วย​ โดยเพิ่มเครื่องจากกระยาบวชทั่วไปที่ใช้กับภูมิที่ผีเรือนไปอีกสองอย่าง​ คือ​ ข้าวเหนียว​ห่อ (ข้าวต้มมัด)​ และแกงเนื้อ​ ท่านว่าสองอย่างนี้เป็นเครื่องเซ่นผีลาวที่จะขาดมิได้

                ตามข้อมูลมานานหลายปีว่าผีลาวจอกเงินของพวกบ้านลาดเป็นลาวไหน​ มาได้เค้าเอาตอนที่ได้ฟัง​บรรยายจาก อาจารย์​พะนอม​ แก้วกำเนิด ครั้งหนึ่งท่านมาบรรยายที่​ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี

                ท่านเล่าว่า​ สมัยเป็นอธิบดีกรมวิชาการ​ เคยร่วมกับคณะเดินทางไปสิบสองปันนาทางตอนใต้ของจีน​ พอจะขึ้นไปบ้านไตลื้อที่นั้น​ ท่านเห็นบนขื่อเหนือประตูบ้านมีจอกเงินใบน้อยมีผ้าขาวซุกไว้อยู่​ ท่านถามเจ้าของเรือนว่าคืออะไร​ เจ้าของเรือนว่าเป็นผีเรือนผีบรรพบุรุษ​ ในนั้นมีกระดูกใส่อยู่ชิ้นหนึ่ง

                ฟังดูแล้วรูปเคารพผีเรือนของไทลื้อ ​(ไม่ทราบว่าบ้านไหน)​ ที่สิบสองปันนา​ ที่อาจารย์​พะนอมไปพบมานั้นคล้ายกับผีลาวของชาวบ้านลาด​ เป็นไปได้ไหมว่า​ ผีลาว​ของคนบ้านลาด​ น่าจะหมายถึงบรรพบุรุษ​ที่มาจากทางเหนือหรือล้านนา

                ในความรับรู้ของคนภาคกลางแต่โบราณ​นั้น​ ลาว​ นับรวมไปหมดทั้งอีสาน​ ล้านช้าง​ และล้านนา​ เช่น​ ในขุนช้างขุนแผน​ ก็นับนาวลาวทองและนางสร้อยฟ้าที่มาจากล้านนาว่าเป็นลาว

                อีกข้อหนึ่งเป็นประเด็นชวนคิด​ คือ​ เครื่องเซ่นสำหรับผีลาวที่กำหนดให้ใช้​ แกงเนื้อ​ และข้าวเหนียวห่อ​ นั้น​ บ่งชี้ความเป็นลาว เพราะข้าวเหนียวเป็นอาหารแสดงความเป็นลาวอย่างชัดเจน​ ส่วนเนื้อ​นั้นก็พอจะบ่งได้ว่าบรรพบุรุษ​ฝ่ายลาวน่าจะชอบ

                ข้าวเหนียวห่อหรือข้าวต้มมัดนี้​ ยังเป็นอาหารพิธีกรรม​ของกลุ่มไทยวนในแถบราชบุรีด้วย​ ในงานบวชงานแต่งของไทยวนมักจะทำขนมชนิดนี้​ เขาทำกันเป็นเข่งๆเลย​

                ข้าวเหนียวห่อที่ดูจะเป็นขนมไทย​ แต่พวกคนไทยบ้านสิงขรในอำเภอตะนาวศรี​ จังหวัดมะริด ประเทศเมียนมาร์ เรียกขนมชนิดนี้ว่า​ ข้ามต้มลาว​ เลยถามกลับไปว่าแล้วข้าวต้มแบบไทยเป็นอย่างไร​ เขาตอบว่า ก็ข้าวต้มใบพ้อไง (ข้าวต้มห่อใบกระพ้อแบบภาคใต้)

                คิดแบบเชื่อมโยง​ ขันผีลาวของชาวบ้านลาดไปคล้ายกับขันผีบรรพบุรุษของไตลื้อ​ สิบสองปันนา ส่วนเครื่องเซ่นข้าวเหนียว​ห่อไปพ้องกับอาหารพิธีกรรมของไทยวนราชบุรี ก็ทั้งไตลื้อ​ และไทยวนเป็นกลุ่มวัฒนธรรมทางเหนือเหมือนกัน​ บางทีผีลาวจอกขาวจอกเงินของพวกบ้านลาด​จะเป็นลาวล้านนาก็เป็นได้​ แต่จะเป็นกลุ่มไหนก็ยากที่จะสรุป

                วัฒนธรรมล้านนามาปรากฏ​ในเพชรบุรี​อยู่บ้าง​ เช่น​ พระสิงห์องค์สำคัญในหลายวัด​ นึกเล่น ๆ ว่าเวลาเขาเกณฑ์​ไปทัพไปพวกเมืองเพชรได้พระมาแล้วจะได้คนมาบ้างหรือไม่​ ยังมีเจดีย์ล้านนาทรวดทรงแบบพระธาตุหริภุญชัย​ที่เป็นเจดีย์​ประธานของโบสถ์เก่าวัดอุทัยโพธาวาสนั่นก็หลักฐานล้านนาในเมืองเพชร

                ส่วนความ​เป็นเครือญาติกับพวกยวนราชบุรีนั้นมีตลอดมา​ ทราบมาว่าคนตำบลไร่สะท้อน​ ตำบลท่าช้าง​ ตำบลบ้านหาด​ หลายตระกูลนั้นมีญาติเป็นยวนทุ่งหลวง​ เขาภูทอง​ เขากูบ ปากท่อ​ ราชบุรี​ สืบมาจนทุกวันนี้

                ว่ากันว่าแถบนั้นเป็นอีกย่านที่พวกพี่น้องเมืองเพชรมักใช้เป็นที่หลบภัยต่าง ๆ จากเมืองเพชรมาตั้งแต่โบราณ

error: ขอสงวนสิทธิ์ ในการคัดลอกบทความ !!