วิสัย

       เคยได้ยินคำว่า วิสัย ที่มักจะใช้ร่วมกับคำว่า เหตุสุดวิสัย อยู่บ่อยครั้ง
ในเหตุการณ์หรือพฤติกรรมที่ยากเกินจะคาดการณ์ ความหมายตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช ๒๕๕๔ นิยามความหมายของคำว่า วิสัย ไว้ดังนี้

      วิสัย กับ พิสัย เป็นคำนาม มีความหมายเช่นเดียวกัน ต่างกันแต่เพียงรูปที่เขียนเท่านั้น คือ พิสัย ถ้าใช้รูปเขียนอย่างสันสกฤตจะใช้ว่า วิสย

      พิสัย หมายถึง ลักษณะความเป็นอยู่ ความสามารถ ขอบ เขต แดน ตำบล ถิ่น แว่นแค้น ที่ มณฑล ประเทศ

      วิสย, วิสัย หมายถึง ความสามารถ ขอบ เขต เช่น ความวิสัย
โคจรวิสัย อยู่ในทัศนวิสัย

      ถ้าใช้ว่า วิสัยทัศน์ จะหมายถึง การมองการณ์ไกล หรือจะใช้ว่า วิทัศน์ ก็ได้

      จะเห็นว่า วิสัย มีความหมายที่หลากหลายให้เลือกใช้ อย่างที่
ท่านสุนทรภู่เองก็นิยมใช้คำนี้อยู่บ่อย ๆ อย่างเช่น วรรณคดีเรื่อง
พระอภัยมณี ตอนกำเนิดสุดสาคร เมื่อนางเงือกคลอดสุดสาครแล้วก็ได้ฝาก
ให้พระโยคีช่วยเลี้ยงดู เพราะความต่างกันในด้านกายภาพระหว่าง คน
กับ เงือก นางคงเห็นว่าเหลือวิสัยที่ตนเองจะเลี้ยงดู ความว่า

      นางเงือกน้ำคำรพอภิวาท         ข้าเป็นชาติเชื้อสัตว์เหมือนมัจฉา

จะกล่อมเกลี้ยงเลี้ยงมนุษย์สุดปัญญา ขอฝากฝ่าบาทบงสุ์พระทรงธรรม์

ช่วยเลี้ยงดูกุมารเหมือนหลานเถิด     เสียแรงเกิดกายมาจะอาสัญ

อันข้านี้วิสัยอยู่ไกลกัน                  เช้ากลางวันเย็นลงจะส่งนม ฯ

      โดยปรกติ คำว่า วิสัย มักจะใช้ในความหมายว่า เป็นไปตามปรกติ
หรือถ้ามีเหตุผิดไปจากเหตุการณ์ปรกติ ก็จะใช้ว่า ผิดวิสัย อย่างเช่น 
ตอนเจ้าเมืองการะเวกให้โหรทำนายฝัน ความว่า

      โหรรับสั่งตั้งวันพระชันษา        บอกเวลาคูณครบเคารบสาม

ได้เศษเสาร์เข้าตติยะยาม               จึงทูลตามไตรเพทสังเกตใจ

ซึ่งแร้งสาบคาบแก้วมาแล้วหาย       คือคนร้ายรูปจริตผิดวิสัย

จะนำหน้าพากุมารอันชาญชัย         เข้ามาในนคราไม่ช้านัก

      คำว่า ผิดวิสัย คือ ผิดแผกไปจากรูปร่างอย่างคนทั่วไป ในที่นี้
หมายถึง ชีเปลือย

      แต่เมื่อนำมาใช้ร่วมกับคำว่า เหตุสุดวิสัย ความหมายของคำก็จะกว้างออกไปหมายถึง เรื่องที่เกิดขึ้น หรือความเป็นไปในช่วงระยะเวลาหนึ่งที่เกินความคาดคิด และเกินความสามารถที่จะแก้ไขหรือป้องกันได้ทัน 

      เหตุสุดวิสัย ในความหมายของกฎหมายเก่าอย่างกฎหมายตราสามดวง
ถือว่าเป็นสิ่งที่ยากจะขัดขืนหรือป้องกัน เช่น ราชภัย โจรภัย อัคคีภัย วายตภัย
อุทกภัย เหตุสุดวิสัยเป็นเรื่องของบุญบันดาล อันไม่มีส่วนการกระทำ
ของมนุษย์เข้าไปเกี่ยวข้อง และผลของความเสียหายจากเหตุสุดวิสัยนั้น
ก็ไม่อาจเรียกร้องเอาสินไหมทดแทนได้ 

            ไม่รู้เหมือนกันว่า กรณีผู้ที่ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของ
โรคโควิด-๑๙ จะเข้าข่ายที่รัฐจะมองว่าเป็นเหตุสุดวิสัยหรือเปล่า และพอ
จะเรียกร้องค่าเยียวยาจากรัฐได้บ้างไหมนั้น เรื่องนี้คงต้องถามนักกฎหมายดูเถิด

error: ขอสงวนสิทธิ์ ในการคัดลอกบทความ !!