หนูลองยา

ล้อม เพ็งแก้ว ข้อมูล-ทัศนะ

จตุพร บุญประเสริฐ เรียบเรียง

                ระยะนี้เป็นช่วงที่รัฐกำลังโหมสร้างความเชื่อมั่นในการโชว์กึ๋น โดยเฉพาะ นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ที่ได้จัดหาวัคซีนต้านไวรัสมรณะอย่างโควิด ๑๙ มาให้คนไทย (บางกลุ่ม) ได้ทดลองฉีดไปกันบ้างแล้ว

                เบื้องต้นก็ต้องนำคณะผู้เกี่ยวข้องที่อายุไม่เกิน ๖๐ ปี ไปฉีดก่อนเพื่อสร้างความมั่นใจให้ประชาชนว่าวัคซีนซิโนแวคที่นำเข้ามาจากจีนนี้ปลอดภัย ไร้ผลข้างเคียง

                ตอนแรกเห็นว่าท่านนายกรัฐมนตรีจะได้ฉีดเป็นคนแรกของประเทศ แต่อายุท่านเกิน ๖๐ ปี (เป็นข้อจำกัดขอวัคซีนตัวนี้) จึงต้องชะลอการฉีดออกไปก่อน การทดลองฉีดวัคซีนเข็มแรกจึงประเดิมที่ นายอนุทิน ชาญวีรกูล

                อ่านข่าวหนังสือพิมพ์ไทยรัฐก็พบสำนวนที่เข้ากับบริบทนี้ได้ดี คือ หนูลองยา เพราะนายอนุทิน ชาญวีรกูล มีชื่อเช่นว่า หนู เรียกกันแบบลำลองว่า เสี่ยหนู

                จึงเข้าได้กับสำนวน หนูลองยา อย่างเหมาะเหม็งที่สุด

                “…บรรยากาศอีเวนต์ตีปี๊บ “วัคซีนโควิด” เข็มแรกที่ “เสี่ยหนู” นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกฯ และ รมว. สาธารณสุข เล่นบท “หนูลองยา” ประเดิมฉีด “ซิโนแวค” ก่อนใครในเมืองไทย” (หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ ฉบับวันที่ ๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๔)

                ฉีดเสร็จก็ไปกินข้าวขาหมูต่อ พร้อมกับยืนยันว่าไม่มีผลข้างเคียง

                แต่ที่แน่ ๆ มีรายงานว่า พบคนที่ฉีดวัคซีนชนิดเดียวกับที่ฉีดให้ นายอนุทิน ชาญวีรกูล เกิดอาการแพ้ไปแล้วกว่า ๘๒๘ คน หลังจากที่กระจายวัคซีนซิโนแวคนี้ไปฉีดให้กับกลุ่มคนพื้นที่เสี่ยง ๑๓ จังหวัด

                หนูลองยา บางครั้งก็ใช้ว่า หนูทดลอง น่าจะเป็นสำนวนของฝรั่ง ที่มีต้นเค้าของสำนวนมาจากการทดลองหรือวิจัยที่มีความเสี่ยงสูงและมักจะไม่ทดลองกับคน โดยเฉพาะการวิจัยทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ก่อนที่จะใช้ยาจริงกับคน จะเลือกทดลองกับสัตว์บางชนิด หนู ลิง กบ สุนัข แมว ก่อน เพื่อดูผลข้างเคียงที่เกิดขึ้น ซึ่งสัตว์บางชนิดก็ตายไปพร้อม ๆ กับการทดลองก็มี

                แต่ที่นิยมใช้หนู เพราะหนูเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีขนาดเล็ก มีการขยายและเพิ่มประชากรในครั้งละมาก ๆ ที่สำคัญว่องไวและตอบสนองได้ดีในสภาวะต่าง ๆ ซึ่งเป็นคุณสมบัติเฉพาะของหนูที่มีความใกล้เคียงกับมนุษย์มาก ที่สำคัญเราจะฝังใจว่าหนูเป็นสัตว์สกปรก กัดแทะทำลายข้าวของเสียหายไปทั่ว การนำหนูมาใช้เป็นสัตว์ทดลองจึงเป็นการช่วยลดจำนวนประชากรหนูได้อีกทางหนึ่ง

                สำนวนหนูลองยา หมายถึง สิ่งที่ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือเพื่อพิสูจน์ว่า งานที่ทำลงไปนั้นจะสำเร็จผลมากน้อยเพียงใด หากเกิดความเสี่ยงใด ๆ ขึ้น สิ่งที่ถูกนำมาทดลองก็รับความเสี่ยงนั้นไปโดยตรง

                การใช้สำนวนหนูลองยายังมีความหมายที่แฝงนัยถึง คนที่ถูกหลอกให้ทำเรื่องต่าง ๆ แทนตนเอง โดยเจ้าตัวปกปิดความจริงหรือไม่บอกถึงความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นกับคน ๆ นั้นให้รู้

                นอกจากสำนวน หนูลองยา หรือ หนูทดลอง แล้วยังมีสำนวนไทยที่เกี่ยวกับหนูสำนวนอื่น ได้แก่ หนูตกถังข้าวสาร หนูติดจั่น

                ขอเพิ่มเติมเกี่ยวกับความเชื่อของคนโบราณที่ว่าด้วยเรื่องของหนูสักหน่อย เช่น หนูเป็นลางบอกเหตุร้ายที่จะเกิดขึ้นโดยทำนายจากเสียงร้องของหนู มีกล่าวในวรรณคดีเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอน ความฝันและลางร้ายของนางวันทองก่อนที่จะถูกประหาร ความว่า

                                                ฝันว่าพลัดไปในไพรเถื่อน                เลื่อนเปื้อนไม่รู้ที่จะกลับหลัง

                                ลดเลี้ยวเที่ยวหลงในดงรัง                                  ยังมีพยัคฆร้ายมาราวี

                                ทั้งสองมองหมอบอยู่ริมทาง                             พอนางดั้นป่ามาถึงที่

                                โดดตะครุบคาดคั้นในทันที                               แล้วฉุดคร่าพารี่ไปในไพร

                                สิ้นฝันครั้นตื่นตกประหม่า                                หวีดผวากอดผัวสะอื้นไห้

                                เล่าความบอกผัวด้วยกลัวภัย                              ประหลาดใจน้องฝันพรั่นอุรา

                                ใต้เตียงเสียงหนูก็กุกกก                                     แมลงมุมทุ่มอกที่ริมฝา

                                ยิ่งหวาดหวั่นพรั่นตัวกลัวมรณา                       ดังวิญญานางจะพรากไปจากกาย

                และยังจำได้ว่าเคยอ่านตำราสมุดข่อย แล้วก็พบเขียนตำราแทรกเรื่องวิธีดูหนูกัดผ้าไว้ด้วย เป็นการพยากรณ์รอยผ้าที่หนูกัด ตามลักษณะดีร้ายในวันที่ไปพบรอยกัด แต่ต้องขออภัยจำรายละเอียดตัวบทไม่ได้

                ท้ายนี้ก็ได้แต่หวังใจว่าวัคซีนป้องกันโควิด ๑๙ ทั้ง ซิโนแวค และ แอสตราเซเนกา จะถึงมือคนไทยและได้ฉีดทั่วหน้ากันในเร็ววันนี้

เสน่ห์สำนวนไทย

error: ขอสงวนสิทธิ์ ในการคัดลอกบทความ !!