เพชรภูมิวิพากษ์

คิดได้คิดเป็น

ไม่ว่าใครก็คิดได้ แต่อาจจะคิดไม่เป็น คิดได้จึงต้องคิดเป็นด้วย การสื่อสารในปัจจุบันเปิดโอกาสให้ผู้คนแสดงความคิดเห็นกันได้กว้างขวางมาก จนทำให้ไม่ว่าใครๆก็แสดงความคิดเห็นต่อข่าวสาร ต่อบุคคลหรือองค์กรสถาบันต่าง ๆ ได้ง่าย ทำให้มีผลกระทบต่อผู้แสดงความคิดเห็นเองในแง่กฎหมายที่ไปละเมิดสิทธิของผู้อื่น ผลกระทบต่อบุคคลอื่นหรือส่วนรวมที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์

ความคิดเป็นความสามารถของสมองขั้นสูง คนจะเกิดความคิดได้ต้องเริ่มจากมีความจำความเข้าใจก่อนอาจจะเรียกว่าเป็นการเรียนรู้แบบง่าย ๆ ความจำ เป็นความรู้ที่ง่ายที่สุด ทารกสามารถจำหน้าพ่อแม่ได้ เด็กอนุบาลท่อง สีประจำวัน ABC นับ ๑-๑๐ ได้ เป็นต้น ความสามารถที่สูงขึ้นมาคือความเข้าใจ คือการรู้จักเชื่อมโยงความรู้ความจำเป็นเรื่องราว เห็นความเหมือน ความแตกต่าง จากนั้นเป็นเรื่องของการประยุกต์ใช้คือมองเห็นความสัมพันธ์ของความรู้เรื่องหนึ่งกับอีกเรื่องหนึ่ง หรือเรียกว่าการนำไปใช้ ขั้นต่อมาคือการแยกแยะสิ่งต่าง ๆ ว่า เหมือน แตกต่าง มองเห็นองค์ประกอบเรียกว่ารู้จักวิเคราะห์ รู้ว่าอะไรสำคัญ อะไรสัมพันธ์กัน อะไรคือหลักการของเรื่องนั้น เมื่อคิดแยกแยะสิ่งต่าง ๆ ได้ ความสามารถที่สูงขึ้นมาคือความสามารถในการสังเคราะห์ เป็นระดับความคิดที่เรียกว่าเป็นความคิดรวบยอดหรือสร้าง concept เรื่องใดเรื่องหนึ่งได้ ความสามารถสูงสุดของสมองคือสร้างสรรค์ ขั้นนี้ถือว่าคิดเป็น ฉะนั้นถ้า “คิดเป็น” ความคิดนั้นได้ผ่านกระบวนการทางสมองจนถึงขั้นสร้างสรรค์ ความคิดเห็นที่แสดงออกจึงมีคุณค่าและเป็นประโยชน์

ออกจะเชิงวิชาการสักหน่อยแต่นี่เป็นหลักการเรียนรู้ที่เรียกว่า TaxonomyของBloom และคณะ ที่แบ่งออกเป็นสามด้านคือ ด้านสมองหรือ Cognitive ที่กล่าวมาข้างต้น ส่วนอีกสองด้านคือด้านจิตใจ Affective และทางกาย Psychomotor ซึ่งจะไม่กล่าวถึงในครั้งนี้

คราวนี้ถ้าถามว่าคนจะเกิดความสามารถถึงขั้นคิดเป็นได้อย่างไร คำตอบก็คือ ต้องสั่งสอนฝึกฝนอบรม พ่อแม่สำคัญที่สุด จากนั้นครู และผู้คนในสังคม

การใช้เหตุผลดูเหมือนจะเป็นหลักการในการฝึกฝนอบรมมนุษย์ที่สำคัญ ตัวแบบเป็นวิธีการหนึ่งที่ส่งผลต่อการเรียนรู้สูงมาก กล่าวถึงตัวแบบ มีหลายลักษณะ เช่นตัวพ่อแม่เอง บุคคลในเรื่องเล่า ตัวละครในหนังสือ นั่นหมายความว่าสอนได้ตั้งแต่เด็กเล็ก หนึ่งขวบเขาก็เรียนรู้แล้วแต่เขายังพูดไม่ได้ ก่อนถึงวัยเรียนเป็นเวลาทองของพ่อแม่ (ที่พ่อแม่ทิ้งไป) สำหรับลูก ความจริงยังมีเรื่องอื่นเช่นสุขนิสัย อารมณ์ วุฒิภาวะ พัฒนาการทางกาย เพราะเรื่องของคนมันซับซ้อนจริงๆ แต่ประเด็นสำหรับครั้งนี้ก็คือเรื่องการคิด เพราะปัจจุบันเรามักอ้างกันว่าเราเลี้ยงลูกสมัยใหม่ ให้เขาคิดเองไม่บังคับ ให้อิสระไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยกับความคิดของพ่อแม่ โดยเฉพาะลูกที่เป็นวัยรุ่น ความคิดเช่นนี้ก็ถูก แต่มีข้อแม้ว่าพ่อแม่ได้ให้ภูมิคุ้มกันคือปลูกฝังอบรมด้วยตัวแบบ ด้วยเหตุผล ด้วยตรรกะที่ถึงขั้นการใช้ความสามารถขั้นสูงของสมองได้ หรือปล่อยให้เขาไปหาตัวแบบในสังคมที่แสวงหาผลประโยชน์กับเพื่อนมนุษย์ด้วยกันเองอย่างรุนแรงในเวลานี้

คนึง กายสอน

error: ขอสงวนสิทธิ์ ในการคัดลอกบทความ !!