ไปล่ ชามไปล่ ผมไปล่

ผมเกิดไม่ทันปู่ พ่อเล่าว่าปู่ของผมชื่อไปล่ แต่ไม่ได้บอกว่าไปล่หมายถึงอะไร

             ต่อมาจึงทราบว่าไปล่ เป็นคำโบราณ และคนโบราณก็ใช้คำนี้ตั้งชื่อกันเยอะ

             พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 ให้ความหมายของ คำว่า ไปล่​ ไว้ดังนี้

             ไปล่ [ไปฺล่] ว. ผาย, แบะ, เช่น ชามปากไปล่, แปล้, เลยไป, เช่น ผมไปล่.

             ไปล่ จึงมีความหมายไปสองทาง

             ทางแรก หมายถึง ผายออก แบะออก ดังเช่นที่นักเล่นของเก่าเรียกชามลายครามทรงหนึ่งว่า ชามปากไปล่​ คือชามที่ปากผายออก

             ทางที่สอง หมายถึง แปล้ หรือเลยไป มีตัวอย่างการใช้คำ คือ ผมไปล่ ซึ่งก็น่าจะเป็นการหวีผมเรียบแปล้ไปด้านใดด้านหนึ่งของศีรษะ

             ในเอกสารเก่าของวัดศาลาเขื่อน ซึ่งน่าจะเป็นบัญชีของถวายพระในงานศพงานเมรุคราวหนึ่งกล่าวถึงคำ ไปล่ เอาไว้ในการประกอบคำเรียกถ้วยชาม ได้แก่ ชามไปล่ฝา​ ชามไปล่ไม่มีฝา ถ้วยพริกไปล่

             แสดงว่า ถ้วยชามปากผายที่เรียกว่า ชามไปล่ หรือชามปากไปล่นี้ มีหลายขนาดทั้งเล็กใหญ่ มีทั้งแบบมีฝา (ชามฝา) และแบบไม่มีฝา รวมถึงขนาดถ้วยน้ำพริก ถ้วยชามชนิดนี้น่าจะเป็นที่นิยมพอสมควรจึงได้มีปรากฏชื่อมาถึงทุกวันนี้

             ชามไปล่นี้เป็นเครื่องถ้วยทำจากเมืองจีน ส่งเข้ามาขายในไทย และแพร่หลายอยู่เป็นร้อยปี โดยส่งเข้ามาขายประมาณช่วงรัชกาลที่ 3 ถึงราวรัชกาลที่ 5 รัชกาลที่ 6 ของที่เข้ามาในยุคแรก ๆ ลวดลายประณีตงดงาม ส่วนที่เข้ามาในช่วงท้าย ๆ คุณภาพการเขียนลายและเนื้อดินต่ำลง ลวดลายเขียนตวัดพอให้มีลาย

             เพราะสั่งเข้ามาขายมากและมีช่วงระยะเวลานาน ชามไปล่ที่ไม่แตกหักเสียหายระหว่างใช้งานจึงเหลืออยู่ในเมืองไทยเป็นจำนวนมาก ท่านใดอยู่บ้านเรือนเก่า​ ลองค้นตู้​ ลัง​ หีบ​ ดูนะครับ​ อาจจะพบชามไปล่หลงเหลือติดบ้านเรือนอยู่ก็ได้

             บัญชีของในสมุดข่อยวัดศาลาเขื่อน​ ที่ระบุถึงชามไปล่ มีรายละเอียดดังนี้

                ฝากปลัดเกดไว้  ไตรย่าม 2  บาตร 1  ตะลุ่ม​ จาน 4  ถ้วยพริก 1 ถาดเท้าปุ่มฝาชีปิด  จาน​ 1  ชามไปล่ฝา​ 1  ชามไปล่ไม่มีฝา 1  ถ้วยพริกไปล่​ 1 ถาดเชี่ยน​ 1  เสื่อ​ หมอน รองเท้า 1  คนโทจีน​ 1  ย่าม​ 1

error: ขอสงวนสิทธิ์ ในการคัดลอกบทความ !!