คำตัดสั้น

คำที่ใช้ในภาษาไทยมีหลายคำที่ถูกทำให้สั้นลงด้วยวิธีตัดคำ เช่น มหาวิทยาลัย เป็น มหาลัย, กิโลเมตร เป็น กิโล, กิโลกรัม เป็น โล, อาจารย์ เป็น จารย์, รับประทาน เป็น รับทาน หรือ ทาน

        เมื่ออาทิตย์ที่แล้วผมไปลงพื้นที่อำเภอบ้านลาด ได้ยินคนไร่สะท้อนพูดว่า โข คนเพชรบุรีเข้าใจความหมายของคำนี้ดีว่าหมายถึง มาก ถ้าจะใช้ให้เต็มก็ต้องจะใช้ว่า มากโข

        คำว่า มากโข เป็นคำซ้อนเพื่อความหมาย และส่วนใหญ่คนเพชรเองก็จะตัดให้สั้นเหลือเพียง โข คำเดียวเท่านั้น เป็นที่เข้าใจตรงกันว่าหมายถึงมีมาก เช่น วันนี้ได้ลูกตาลมาโข, ไม้กระดานกองโขคงจะขนหลายวันกว่าเสร็จ, ปีนี้น้ำโข

        คำขยายที่คนเพชรนิยมใช้เพื่อแสดงว่าสิ่งนั้นมีมากยังมีอีกคำหนึ่ง คือคำว่า พะเนินเทินทึก เช่น หินที่กองนั้นสูงเป็นพะเนินเทินทึก บางครั้งก็ตัดให้สั้นลงเหลือเพียง พะเนิน เช่น เอาฟางมากองไว้สูงเป็นพะเนิน

        สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงบันทึกเรื่องความรู้ต่าง ๆ ประทานพระยาอนุมานราชธน ได้ทรงอธิบายถึงการใช้คำตัดไว้อย่างน่าสนใจ ขอคัดเอาข้อความจากบันทึกเรื่องความรู้ต่าง ๆ เล่ม 5 มาดังนี้ (ข้อความที่ยกมาเป็นการเขียนตามอักขรวิธีตามต้นฉบับ)

               “เรื่องตัดคำไห้สั้นเข้า เช่น โรงเรียนบ้านสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาสรีสุริยวงส์ ตัดเป็น โรงเรียนบ้านสมเด็จ ดังตัวหย่างที่ประทานมา คิดด้วยเกล้า ฯ ว่า จะเป็นด้วยกันทุกภาสา เพราะตามธรรมดามีว่า ถ้าทางใดง่ายกว่าหรือสะดวกกว่า คือมีสิ่งต้านทานน้อยที่สุด มนุสมักเลือกแต่ทางนั้น คำพูดที่ยาวไปถ้าสามารถจะตัดออกเสียได้ และผู้ฟังก็เข้าไจคำพูดเหล่านั้น ก็มักตัดไห้สั้นเข้า แล้วคำที่ตัดนั้น เมื่อนิยมไช้กันก็เกิดเป็นคำขึ้น เช่น อักโขภินี ตัดลงเป็น อักโข แล้วยัง ไม่พอไจ ตัดลงไปอีก เหลือแต่ โข คำเดียวก็มี เช่น มีออกโข พอเห็นได้ว่าแก้ อักโข เป็น ออกโข พอถึงคำเช่นมี มากโข รูปเดิมก็หายหมด เป็นหย่างเดียวกับ brandewyn เป็นคำภาสาฮอลันดา ตรงกับภาสาอังกริตว่า burntwine ไนภาสาอังกริดตัดเป็น brandy ตกมาถึงไทยย่อลงไปอีกเป็น เหล้าบรั่น คำ Mea domina ไนภาสาลาตินตรงกับคำ my lady ไนภาสาอังกริด ตัดลงเป็น Madame-Maam หรือ แหม่ม แล้วไนที่สุดเป็นเสียง อึ้ม อยู่ในคอ เช่น Yes maam ก็เป็น yes’m คำตัดเช่นนี้ไนภาสาอังกริตก็มีอยู่หลายคำ เช่น Navigation เป็น Navy Zoological Garden เป็น Zoo Automobile เป็น Auto Motorcar เป็น Car คำว่า รับประทาน หดลงมาเป็น รับ แล้วไนบัดนี้เป็นทานเฉย ๆ ก็มีพูดกันหนาหู ยิ่งเป็นคำมาจากต่างประเทศมักถูกตัดมาก เพราะ​คำเหล่านั้นไม่เหมาะกับเป็นคำไทย ด้วยมีมากพยางค์ คำเช่น กิโลเมตรหรือกิโลแกรม ก็เหลือแต่ กิโล ยูนิฟอม เหลือเป็น ฟอม นำเบอ เหลือเป็น เบอ ชื่อแขกอิสลาม เช่นคนชื่อ นายหลอ มาจาก Abdulla นางหยามาจาก Cadiya นายมาน มาจาก Osman นายหมัด นายหมุด มาจาก Mahamad Mahamud นายซัน มาจาก Hassan เหล่านี้เป็นต้น คำตัดไนภาสาไทยที่ไช้เป็นภาสาแล้วก็มี จอมไตร หอไตร ปรางค์ปรา อาชา ไกรสร ไอยรา ชันสา ชลีกร เข้าที่สวรรยา เอกอุ ธุ เป็นต้น คำเช่น นุชิต นิจจา นุเคราะห์ ภิรมย์ เสียง อะ พยางค์หน้าหายไป เป็นเพราะการเน้นเสียงมาหยู่ที่เสียง นุ นิจ ภิ กระทำไห้เสียง อะ เบาไป ไนที่สุดก็หลุดหายไปทีเดียว ลักสนะอย่างนี้ไนตำรานิรุติสาตรเรียกว่า Aphesis คือเสียงที่ไม่เน้นไนพยางค์แรกหายไป คำ ภิรมย์ ถ้าออกเสียงไห้เต็มเป็น อภิรมย์ ก็กลายเป็นผิด คือไม่ภิรมย์ไป คำว่า อนิจจา ทางชวาไช้เป็น นิจจา เหมือนกับไทย ไนภาสาอังกริดก็มี เช่น Esquire เป็น Squire, Apprentice เป็น Prentice ข้าพระพุทธเจ้าเคยผูกประโยคขึ้นเล่น เช่น เรือเดีนทเล-เรือทเล-เรือเล (หย่างชาวปากไต้ออกเสียงตัด) และไนที่สุดพูดไห้เรว เรือเล อาดหดลงไปอีกเป็น ร เล ก็เป็นได้ ถ้าหดเสียงถึงขั้นนี้ ก็สาวหาที่มาของคำไม่ได้”

            ส่วนตัวก็มีความเห็นเช่นเดียวกับข้อความที่ทรงอธิบายข้างต้น และออกจะรู้สึกเป็นกังวลสำหรับคนที่ใช้คำตัดสั้นจนชิน ขืนใช้ไปนาน ๆ ก็อาจจะไม่ทราบต้นเค้าที่มาของคำเดิมและไม่ทราบว่าจะเขียนคำเต็มให้ถูกต้องได้อย่างไร หากจะใช้คำตัดสั้นก็เห็นว่าจะต้องรู้ว่าคำนั้นเขียนอย่างไรด้วย และจะดีที่สุด คือ ไม่ต้องมาห่วงว่าจะใช้คำให้สั้นเพื่อประหยัดเวลาหรือเพื่อให้กระชับ เพราะบางคำดูแล้วถ้าใช้คำเต็มก็ไม่ได้ยุ่งยากสักเท่าไร มิหนำซ้ำยังดูดีกว่าตัดให้สั้นเป็นไหน ๆ

error: ขอสงวนสิทธิ์ ในการคัดลอกบทความ !!